Başkan adayları için hikayeler

Malum mahalli yöneticilerimizi belirleyeceğimiz seçimlere kısa bir süre kaldı. Adaylar hummalı bir çalışma içinde, seçilmek için gayret ediyorlar. Peki hiç beş yıl boyunca yaşadığımız kasabayı yönetecek belediye başkanının nasıl olması gerektiğini düşündünüz mü?

Eskiler düşünmüşler ve düşündüklerini de kitaplaştırmışlar. Siyasetname türü böyle bir ihtiyaçtan doğmuş. Bir ülkeyi, bir şehri, bir beldeyi yönetmeye talip olanları uyaran kitaplar yazmışlar ve adına da siyasetname demişler.

"Devlet adamlarına siyaset sanatı hakkında bilgi vermek, devlet yönetiminde dikkat edilmesi gereken hususlara dair tavsiyelerde bulunmak amacıyla yazılmış kitap veya bu kitapların oluşturduğu tür" şeklinde tarif edilen siyasetnameler İslâm dünyasında hicretin ilk asırlarından itibaren devlet yöneticilerine tavsiye ve öğütleri ihtiva ederler. Bu kitaplarda Kur'ân-ı Kerîm ve hadislerde vurgulanan devlet yönetimine dair temel ilkeler şöyle sıralanır;

1. Adalet,

2. Ehliyet,

3. Doğruluk,

4. Halka güzel muamele,

5. Zulüm ve haksızlıktan kaçınma.

İçimizde bu ilkelere kim itiraz edecek biri olduğunu düşünen yoktur kanaatimce.

Bilinen ilk siyasetname: Kelile ve Dimne

Çoğumuzun hayvan masalları olarak bildiği Kelile ve Dimne yöneticiler için yazılmış ilk kitaptır. Hikayesi şöyle:

Rivayete göre İran şahı Enuşirevan'ın tabibi Bürziye Hindistan'da ölüleri dirilten bir bitkinin olduğunu işitir. Bu bitkiyi ele geçirmek için de bitkinin yetiştiği dağa gider. Bürziye o dağ senin, bu dağ benim diyerek gezer ama bitkiyi bulamaz. Tesadüf ettiği yaşlı bir bilgeye bitkiyi sorar. Bilge de "Bu eskilerin remizli sözüdür. Dağlardan maksat bilginler, bitkiden maksat şifa veren söz, ölüden maksat da bilginlerin sözleriyle bilgilenen cahillerdir. Bu bilgiler de Hint padişahının hazinesinde bulunan Kelile ve Dimne isimli eserdedir." şeklinde cevaplar. Bunun üzerine Enüşirevan da Hint padişahına tabibine yardımcı olmasını istirham eden bir mektup yazar. Hint padişahı kendi huzurunda okunması şartıyla Bürziye'nin kitabı görmesine izin verir. Bürziye, padişahın huzurunda eseri okuduktan sonra masalların manalarını aklında tutar ve memleketine dönünce de yazıya döker. Önce Farsçaya, ardından Arapçaya, oradan da Batı dillerine yayılır.

Gelenekte yönetici adaylarını uyaran kitaplarda hikayeler anlatılır. Hikayelerden çıkarılacak hisse de dinleyenlere düşüyor. Örnek olması bakımından birkaç tanesini anlatalım.

Canavardan canavar doğar

Bir beldede eşkiyalar türer ve azarlar. Halka çok eziyet ederler. Sonunda eşkiyalar yakalanır, idam edilecekken reislerinin daha sakalı çıkmamış oğlu vezirlerden birinin ricası üzerine affedilir. Padişah veziri canavardan canavar doğar diyerek uyarsa da vezir dinlemez ve meclistekilerin de veziri desteklemesiyle çocuğu affeder. Vezir çocuğu yanına alır ve yetiştirmeye başlar. Çok terbiyeli bir genç olur. Ancak günün birinde yaramaz çocuklarla arkadaş olur ve onlara uymaya başlar.

Katranı ezmekle olur mu ki şeker,

Cinsine tükürdüğüm cinsine çeker

Kötü arkadaşlarının da kışkırtmasıyla o çocuk uzun yıllar yanına çalıştığı veziri ve ailesini öldürüp mallarına el koyar. Padişah onun da cezasını verir ama vezir de söz dinlememesinin cezasını canıyla öder.

Hisse: Yanınızdakilere dikkat edin.

Gemideki köle

Padişah acemi köle ile gemiye biner. Gemiden korkan köle bağırıp durur. Herkes rahatsız olur. Bir bilge izin alıp köleyi denize sokup çıkarır. Boğulma tehlikesi yaşayan köle bir köşeye siner ve oturur. Nasıl yaptığını sorunca bilge şöyle cevap verir: Önceden boğulmak korkusunu tatmadığı için gemideki selametin kıymetini bilmiyordu. Sıhhatin kıymetini de hastalığa yakalanlar, varlığın kıymetini de yokluğu tadanlar bilir.

Hisse: Tecrübeli ve bilgili kimseleri çevrenizden eksik etmeyin. Etrafınızı acemilerle doldurmayın.

Melikşah'ın kadının hakkını vermesi

Sultan Melikşah askerleriyle birlikte sefere veya ava giderken yaşlı bir kadının geçtiği köprünün üzerinden geçerler ve köprüye zarar verirler. Kadın o köpürüden geçerken sütünü sağıp geçindiği koyununun ayağı askerlerin açtığı deliklerden birine takılır ve düşer. Kadın o koyunla ile torunlarını beslemektedir. Oturup ah vah eder. Dönüşte Melikşah'ın yolunu keser, torunlarının aç olduğunu, verdiği zararı anlatır. Melikşah da kadına koyun sürüsü verir. Kadın da dualar ederek hakkını helal eder. Öldükten sonra arifler rüyasında Melikşah'ı görür. Durumunu sorarlar. O da o kadından helallik almasa bu denli rahmetlere vasıl olamayacağını söyler.

Hisse: Yönettiği kimselerden helallik alan yöneticiler öte dünyada rahat ederler.

Adil ve zalim padişah

İki padişah varmış. Komşu ülkeleri yöneten iki bu padişahlardan biri zalim diğeri adilmiş. Ancak adil olan padişahın ülkesi zayıflarken zalim olan padişahın ülkesi zenginleşmiş. Sebebini öğrenmesi için en sadık adamını göndermiş. Zalim padişah bu durumu şöyle anlatmış görevlendirilen adama:

Senin padişahının kendisi adil ama görevlendirdiği adamlar adil değil. Benim görevlendirdiğim adamlar ise vefalı ve adil çalışırlar. Vezirlerimin ve adamlarımın adaletleri karşısında benim zulmüm güneşde zerre okyanusta damla gibidir. O yüzden bir şey olmaz.

Hisse: Başkanın nasıl biri olduğu önemli, ama etrafındakiler daha önemli.

Böyle yüzlerce hikaye var başkanlar, hükümdarlar için yazılmış. Başkanlara tavsiyem şu aralar vakit bulamayabilirler ama seçildikten sonra yöneticiler için yazılmış bu tür kitapları mutlaka okusunlar. Pişman olmayacaklardır.





Bu yazıyı, Facebook'ta paylaşayım...

Bu yazıyı, Twitter'da paylaşayım...

Bu yazıyı, LinkedIn'de paylaşayım...

Bölümler

Yazılarım

Yazılarımı okuyabileceğiniz sayfadır.

Kitaplarım

Kitaplarımı görebileceğiniz sayfadır.

Akademi

Akademik çalışma, tez, makale ve sunumlarımı görebileceğiniz sayfadır...

Basında

Basındaki haberleri görebileceğiniz sayfadır...

Etkinlikler/Takvim

Tüm etkinlik, toplantı ve konuşmalarımın haberini takip edebileceğiniz sayfadır.

Videolar

Hiç değil feryâdıma sırrım uzak,
Nerde bir göz, nerde bir candan kulak!

Sır Hz. Mevlana’nın latif ruhları, nale ve feryad İlahî sırlar ve Rabbanî hakikatlere dair sözler. Göz ve kulak bedenimizdeki göz ve kulaktır.

Mevlana hazretleri “benim sırrım, benim feryad u figanımdan ayrı değildir. Ancak onu duyacak kulak görecek göz yok” buyuruyor. Demek ki gözümüzün önünde cereyan ettiği halde göremediğimiz bazı hakikatler var.

Ney nasıl neyzenin ağzından çıkan nefesi sese dönüştürüyor ise sırrım da feryad ve figana dönüştürüyor. Neyzenin nefesi nasıl sesin içinde ise benim sırrım da feryadımda saklı.

Mesnevi Dersleri 5 ve 6. Beyitler

Men be-her cem’iyyetî nâlân şodem
Coft bed-hâlân u hûş-hâlân şodem

Ağladım her yerde hep ah eyledim.
Gördüğüm her kul için ‘dostum’ dedim.

İkinci mısra ilk mısrayı açıklamaktadır. Bed-hâl şehvet ve hevesine düşkün olanlar, hoş-hâl ise zühd ve takva ehlidir. Bed-hâl olanlar çok olduğu için önce söylendi.

Beytin manası şöyledir: Ben her cemiyette, şehvet ve nefsine düşkün olanların da, zühd ve takva sahibi olanların da meclisinde ağladım, inledim. Yani onlarla oturup kalktım. Bu oturup kalkma onlarla birlikte onların yaptıkları işi yaptım olarak da anlaşılır, onlarla birlikte oturdum, bana geldiler şeklinde de anlaşılabilir.

ismailgulec.net