Tırhala yahut Trikkala

Tırhala için iki önemli isim var. İlki Tırhala’nın uzun süre yöneticiliğini yapan Turanoğlu Ömer Bey ve oğulları. Aile medrese, tekke, muallimhane, imaret, mescit, kervansaray, hamam ve bedesten yaptırarak şehri güzelleştirir, abad eder. Ancak Osmanlıların Balkanlardaki en büyük külliyelerinden birini Kanuni’nin yeğeni Osman Şah Bey (ö. 1568) yaptırır. Kubbeli bir cami, bir medrese, imaret, han, hamam, mektep, yedi kemerli taş köprü ve bunca güzel işi yaptıran adamın abidevi türbesi.

Bu kadar mektep ve medresenin olduğu yerde şair olmaması düşünülemezdi. Nevizade Atayi’nin iki kez kadılık yaptığı şehirde Bahari (ö. 1551), Veysi (ö. 1628), Pareparezade Ahmet Efendi, Şeyh İdris-i Muhtefi (ö. 1615) Şeyh Ali Kamili (ö. 1903),  gibi pek çok şair yetişir. Sekiz tekke olan şehirde Nureddinzade’nin müritlerinden Mehmet Efendi’nin Halveti Tekkesi çok bilinir. Ali Paşa’nın Sadi dervişleri için tekke yaptırır. Ayrıca Durbali Baba, Gazi Ali Baba, Gülşeni Tekkesi, Rufaiyye Tekkesi, Nakşıbendi Tekkesinin yanı sıra birçok zaviye varmış. Arşiv kayıtlarında isimleri geçen zaviyeler bugün olmadığı için yazmayacağım.

Osman Şah Bey Camii ve Türbesi

Kara Osman Paşa olarak da bilinen Osman Şah Bey, İskenderpaşazade Mustafa Paşa ile Yavuz Sultan Selim’in kızı Hadice Sultan’ın oğlu. Kanuni, öz ablasının oğlunu şehzade gibi severmiş ve Teselya bölgesinin idareciliğini kayd-ı hayat şartıyla bu zevk ehli yaşamayı sevdiği söylenen yeğenine vermiş.

Evliya Çalebi’nin Mimar Sinan tarafından yapıldığını söylediği ve “bu civarda misli yoktur” diye övdüğü Osman Şah Bey Camii türbesiyle birlikte günümüze kadar ayakta kalmayı başaran iki abidevi yapı. 1990’larda da her iki eser tadil edilir ve bugünkü halini alır.

Camiin büyük kubbesi kiremitle örtülü imiş, tadilattan sonra kurşunla kaplanmış olmalı. Kubbeyi her cephesinde bir pencere olan kasnak taşıyor. Köşelere gelen cepheler ise iki payanda ile desteklenmiş. Neredeyse iki metreye yakın kalınlıktaki duvar, sırayla taş ve tuğla ile örülmüş ve üç sıra pencereli. Son cemaat mahallinde iki mihrab var. Peteği ve külahı yıkılmış, biraz tıknazca kesme taştan bir minaresi var.

Yunanlılar bütün camilerde son cemaat mahallini yıkıp kubbe altında kalan mekanı bırakıyorlar. Burada da aynısını yapmışlar. Ama daha sonra tadilatta yeninde inşa edilmiş.

Camiin kıble tarafındaki türbe ise sekiz köşeli ve kubbeli. Eskiden kiremitle örtülü kubbe kurşun ile kaplanmış. Sekiz köşeli bir kasnak üzerine oturtulmuş ve her köşesinde aşağıdakiler dört köşeli ve mermer söveli, üsttekiler ise kemerli ve daha küçük. İçinde bir mihrap için yer açılmış olması burada da namaz kılındığını gösteriyor.

Etrafı parka çevrilen ve avlusu çiçeklerle süslenmiş bu abidevi camiin içini ancak bir sergi ve konferans olduğu zaman görebilirsiniz. Biz maalesef içeri giremedik.



Bu yazıyı, Facebook'ta paylaşayım...

Bu yazıyı, Twitter'da paylaşayım...

Bu yazıyı, LinkedIn'de paylaşayım...

Bölümler

Yazılarım

Yazılarımı okuyabileceğiniz sayfadır.

Kitaplarım

Kitaplarımı görebileceğiniz sayfadır.

Basında

Basındaki haberleri görebileceğiniz sayfadır...

Etkinlikler/Takvim

Tüm etkinlik, toplantı ve konuşmalarımın haberini takip edebileceğiniz sayfadır.

Videolar

İslam Tıbbı

İslâm tıbbı; nebevî tıbbı, antik dünyadan tevarüs edilen tıp geleneklerini ve özellikle Yunan tıbbını, İslâm’ın yayıldığı coğrafyalarda cari olan halk tıplarını ve okült uygulamaları da içeren hayli zengin bir tıp geleneğinin adıdır. Kendi başına sahip olduğu büyüleyiciliğe ilaveten İslâm tıbbı, modern Batı tıbbının temellerinin şekillendiği Avrupa’ya etki etmesi sebebiyle de ayrıca önemlidir. Zira İslâm tıbbı geç Orta çağ ve modern dönemin başlarında Avrupa’da tıp eğitiminin esasını oluşturmuştur. İslâm tıp tarihi alanındaki en velut yazarlar arasında kabul edilen Emilie Savage-Smith ve Peter E. Pormann’ın kaleme aldığı bu çalışma, Batı’da İslâm tıbbına olan ilginin İngilizce bir el kitabı olarak tecessüm etmiş son örneğidir. İleri çalışmalar için teşvik edici bir üslubun kullanıldığı eser İslâm tıbbının mahiyetine, kaynaklarına ve içeriğine ana hatlarıyla ve belli problemler ekseninde temas etmekte, bilimsel açıdan doyurucu ve keyifli bir okuma sunmaktadır. Çevirmeni Prof. Dr. Mustakim Arıcı'dan dinliyoruz.

Bir İslam Şehrinin Anatomisi: Saraybosna

Hasan Aydın, İslam medeniyetinin izlerini ve özellikle Saraybosna’da vücut bulan son büyük ifadesini kapsamlı bir biçimde anlatıyor. Çok katmanlı mimari yapısıyla Saraybosna’yı anlatan pek çok eser yazıldı, bunların arasında bu kitabın özel bir yeri var. Medine’den Bosna’ya İslam şehir tasavvurunun izini süren Hasan Aydın, Boşnak kimliğinin oluşumunu, Osmanlı ile beliren yeni şehir siluetini ayrıntılarıyla ele aldı. Tarihin ana imarının büyük şehirlerin vadisinden aktığını Ali Paşa Camisi, Gazi Hüsrev Bey Külliyesi, Ferhadiye Caddesi, Mostar, Poçitel, Nezir Ağa Camisi, vezirlerin gözbebeği Travnik ve Drina Köprüsü üzerinden gözler önüne seriyor. Beş asırlık bir serüvenin ardından yaşanan yıkımlar ve yeni kimlik inşasının gerilimleri ve nüfuz çekişmeleri bağlamında anlatılıyor. Bosna’ya böyle bakmak sadece tarihe daha yakından şahitlik etmek değil, bir kurtarma, bir felaket ya da veda anında bir dostun yanında olmaktır.

ismailgulec.net