“Kâbe yollarına düşsem” diyenlerin çocuklarıyız

Ma'lûm, son bir haftayı, Kâbe'ye yapılan saygısızlığı tartışarak geçirdik. Saygısızları, nereden temellük ettiklerini bilmediğim düşmanlıkları ile baş başa bırakalım da Kâbe'nin bizim için ne anlam ifade ettiğini bir şiir üzerinden göstermeye çalışalım. Olur da kendileri için bir anlam ifade etmeyen Kâbe'nin bizim için ne anlam ifade ettiğini görürler, bize ve kutsallarımıza karşı daha saygılı ve özenli davranırlar.

Açıklamaya çalışacağım şiir, Âsitâne-i Cerrâhiye post-nişînlerinden el-Hac Muzaffer Özak Efendi'nin kaleminden dökülmüş, on dörtlükten oluşan bir ilâhî. Muzaffer Efendi, ilahisinde bir hac yolculuğunu tahkiye ediyor. Haccın başlangıcı niyet etmek, gitmeyi arzu etmektir. Şairimiz de şiirine bu arzuyu izhar eden mısralarla başlıyor.

Varsam Hicaz illerine
Düşsem Kâbe yollarına
Lebbeyk diyen dillerine
Kurbân olsam kurbân olsam

Hicaz illeri, Mekke ile Medine'dir. Kâbe yoluna düşmek ise Üsküdar'a ayak basmakla başlayan yolculuğun ifade edilmesidir. Lebbeyk, Hac yolculuğuna çıkanların Cenâb-ı Hakk'a hitâben tekraren söyledikleri ve "Senin emrini yerine getirmeye hazırım, maksadım dâima sensin, muhabbetim, ihlâsım, kulluğum sanadır" anlamındaki dua ve yakarışın ilk kelimesidir. Kurban olmak, iki kere söyleniyor. İlkinde Allah yolunda, ikincisinde ise hacc yolunda canını vermeye hazır olduğunu kastediyor şair. Peş peşe söylemesi, tekrar etmesi ise bu konuda çok samimi ve arzulu olduğunu gösteriyor.

Mîkâtında ihrâm giysem
Beytullah'da ikrâm görsem
Hak Resûl'e selâm versem
Mihmân olsam mihmân olsam

Mikât, hacca gidenlerin Mekke'ye varmadan önce ihrâma girdikleri yerlere verilen isim. İhram, hacc eden müslüman erkeklerin dikişsiz, beyaz bir peştemal ve omuza alınan bir havludan, kadınların ise bolca bir elbiseden ibâret olan ve kefeni andıran kıyâfeti. Şairin, Beytullah'ta ikram görmek istemesi, Allah'ın lütûflarına nail olma arzusu. Bu lütûflar manevi olduğu kadar maddi de olabiliyor. Kâbe avlusunda verilen ikramlar, hurmalar, yiyecekler, zemzem de birer lütûftur. Hak Resül'e selâm vermek ise Medine'ye de uğramak, ona salâvât getirmek, Kâbe'de iken, bize onun kutsal olduğunu öğreten Hz. Peygamber'i anmak anlaşılır. İki kere tekrar edilen mihman, yani misafir olmak ile hem Mekke hem de Medine'ye misafir olmak kastedilir. Tekrar ile de misafir olmak arzusunun ne kadar kuvvetli olduğu ihsas ettirilir.

Tavâf etsem yana yana
Zemzem içsem kana kana
Hakk ismini ana ana
Giryân olsam giryân olsam

Tavâf, Kâbe'nin etrafında yedi kez dolaşmaya verilen isim. Zemzem, Hz. İsmail'in ayağını vurmasıyla fışkıran ve bizim için değerli olan su. Hakk ismini anarak ağlamak ise pişman olup tevbe etmek, bir daha günah işlemeyeceğine dair Allah'a söz vermek demek. Ayrıca bir kişi, Müslümanların selâmeti, sevdiklerimizin sıhhati için de ağlayarak dua eder. Bu durumda ilk ağlaması kendi günahlarının affedilmesi, ikinci ağlaması ise ümmet ve ailesi için oluyor. İki kere zikredilmesi, çokça dua edilmesine de işaret eder.

Safâ'sında safâ sürsem
Merve'sinde mürüvvet görsem
Hâtim'ine yüzüm sürsem
Hayrân olsam hayrân olsam

Safâ, Kâbe'in kuzeydoğusunda Ebûkubeys dağının eteğinde, Merve'den biraz daha yüksek olan tepe. Merve ise Safâ'nın tam karşısında ve Kâbe'nin kuzeybatısındaki dağın eteğinde yer alan tepe. Hac ve umre esnasında Kâbe tavaf edildikten sonra bu iki tepe arasında dördü gidiş, üçü dönüş olmak üzere yedi kez gidilir. Hatim, Kâbe'nin altın oluk istikametindeki yarım daire şeklindeki duvarın adı. Şairin hayran olmak istemesi, kendinden geçmesini ve gördüğü ihtişam karşısında öylece kaldığını ifade eder.

Hacerü'l-esved'e varsam
Mültezem'de biraz dursam
Hakk'ın rızâsını sorsam
Burhân olsam burhân olsam

Hacerülesved, Hz. İbrâhim tarafından Kâbe'nin inşâsı esnasında, tavafın başlangıç noktasını belirlemek amacıyla yerleştirilen kutsal taş. Mültezem, Hacerülesved ile Kâbe kapısı arasında kalan kısım. Burada edilen duaların kabul edildiğine dair inançtan dolayı tüm hacılar, burada durup dua etmek ister. Hakk'ın rızâsını sormak, burada Hakk'ın rızâsını istemek anlamındadır. Burhan olmak ise şairin, Hakk'ın rızâsını kazanmayı hak ettiğini gösteren bir işaret, bir delil olduğunu, dualarının kabul edilmesini istediğini göstermekte.

İbrâhîm'in makâmında
İsmâîl'in mekânında
Bâb-ı Şeybe'nin yanında
Seyrân olsam seyrân olsam

Makâm-ı İbrâhim, Kâbe'nin inşâsı sırasında Hz. İbrâhim'in üzerine çıkıp duvar ördüğü ve üstünde kişileri hacca davet ettiği kabul edilen taş veya onun bulunduğu yer. İsmâil'in mekânı ise hatim duvarı ile Kâbe arasında kalan ve Hz. İsmail'in mezarının olduğuna inanılan bölge. Bâb-ı Şeybe, daha çok Bâbü's-Selâm olarak bilinen Kâbe'nin doğu tarafına açılan kapısının diğer adı. Seyrân olmak, Kâbe'ye ilk kez gidenlerin girmek için tercih ettiği bu kapıda durup Kâbe'yi seyretmek istemesi. Ma'lûm Kâbe'yi seyretmek de ibâdettir.

Arafât'da vakfe etsem
Cebelü'r-rahme'ye yetsem
Mescid-i Nemre'ye gitsem,
Uryân olsam uryân olsam

Arafat, Mekke'nin doğusunda, haccın en önemli rüknü olan vakfenin yapıldığı yer. Cebelü'r-Rahme, Arafat vadisinde bulunan, eteğinde Hz. Peygamber'in vakfe yaptığı tepenin adı. Nemire, Arafat'ta vakfe öncesi öğle ve ikindi namazlarının cem edilerek kılındığı büyük mescidin adı. Vezin gereği, ortadaki 'i' sesi düşmüş. Uryan olmak, ihramlı olmanın yanı sıra her türlü dünyevi kaygı ve isteklerden kurtulmuş olmayı ve günahlardan arınmış olma arzusunun şiddetli bir şekilde ifade edilmesi.

Müzdelife şânı yüce
Kalsam anda ben bir gece
Meş'ari'l-harâm'da nice
Devrân olsam devrân olsam

Müzdelife, hacda, Arafat vakfesinden sonra ikinci vakfenin yapıldığı yer. Arafat'tan sonra gelinen Müzdelife'de gecenin bir bölümü geçirilir. Müzdelife'de gecenin bir kısmında kılınan ve ibâdet edilen yere Meş'arü'l-Haram deniliyor. Devran olmak ise orada ibâdet yapma, Allah'ı zikretmek arzusunu beyân etmek.

Mina'da üç gece yatsam
Üç Cemre'ye taşlar atsam
Kurbân kesip saçım kırksam
Peymân olsam peymân olsam

Mina şeytan taşlama, kurban kesme, bayram günlerinde konaklama gibi hac ibâdetlerinin (menâsik) yapıldığı bölge. Burada üç gün boyunca şeytan taşlandığından, şair üç gün kalmaktan bahsediyor. Kurban kesip saçı kırkmak ise haccı tamamlayıp ihramdan çıkmaya işaret eder. Peyman, yemin etmek, ant içmek demek olup şair, hac esnasında edilen dualara ve verilen sözleri kastederek tevbesine sahip çıkacağına dair dua ve temennilerini dile getirmekte.

Aşkî Ka`be sende asıl
Her murâdın oldu hâsıl
Olmak için Hakk'a vâsıl
İrfân olsam irfân olsam

Aşkî, Muzaffer Özak Efendi'nin mahlası. Bu dörtlükte şair, haccı yapıp bitirdikten sonra dualarının kabul edildiğini, çok arzu ettiği şeye kavuştuğunu ancak bunun zâhirî olduğunu, Hakk'a vâsıl olmak için irfan sahibi de olmak gerektiğini söyleyerek bize haccı ve hac esnasında yapılan ibâdetlerin kişilerin idrâk ve irfânlarının açması gerektiği konusuna işaret ediyor. Zâhirî Kâbe'yi gördükten sonra kişinin kendinde olan Kâbe'yi görmek olduğunu söylerken bize irfânı da anlatmış oluyor.

Bizim için Kâbe ve Mekke, Kurbân olunacak, mihmân olunacak, giryân olunacak, hayrân olunacak, burhân olunacak, seyrân olunacak, uryân olunacak, devrân olunacak, Peymân olunacak, irfan olunacak yerdir.

Allah, olabilmeyi nasip eyler inşaallah.



Bu yazıyı, Facebook'ta paylaşayım...

Bu yazıyı, Twitter'da paylaşayım...

Bu yazıyı, LinkedIn'de paylaşayım...

Bölümler

Yazılarım

Yazılarımı okuyabileceğiniz sayfadır.

Kitaplarım

Kitaplarımı görebileceğiniz sayfadır.

Basında

Basındaki haberleri görebileceğiniz sayfadır...

Etkinlikler/Takvim

Tüm etkinlik, toplantı ve konuşmalarımın haberini takip edebileceğiniz sayfadır.

Videolar

Eğitimci, arşivci ve tarihçi olarak Muallim Cevdet

Muallim Cevdet’i önemli yapan özellikleri
Eğitimci, arşivci ve tarihçi olarak Muallim Cevdet
Katip Çelebi’nin üç asır sonra gelmiş eşiydi, deniliyor. Hangi yönleri benzetiliyordu?
Bakü’de bir öğretmen okulu kurup idareciliğini yapıyor. Neden Bakü’ye gitti? Orada okul kurmak dışında neler yaptı?
Neden Avrupa'ya gitti ve tahsil gördü? Bulgaristan’a satılan arşiv belgeleri konusunu gündeme getiren Muallim Cevdet.
Hakkında kitap yazdığı Babanzade Ahmet Naim’in yanına defnedilmesinin özel bir nedeni var mı?
Muallim Cevdet’in yetişmesinde tesir eden birkaç isim
Muallim Cevdet hangi yönleri ile tarif edilir? Onca hoca varken Askerî Din Dersleri kitabını neden Muallim Cevdet yazdı?
Tasavvufla olan ilgisi
John Dewey’in Türk hükümetine verdiği eğitime dair raporu neden eleştirdi?
Arşivciliği ve kütüphaneciliği nerede öğrendi?

Meclis-i Meşayhi ne idi, nasıl kuruldu ve ne iş yapardı?

Sarayın tekkelerle olan yaklaşımı nasıldı?
Abdülhamit döneminde tekke ve tarikatlarla ilgili ne tür bir düzenleme neden yapıldı?
Meclis-i Meşayih’ten önce tekkelerin durumu ve teftişi nasıldı?
Meclis-i Meşayih neden kuruldu?
Meclis-i meşayihin görevleri nelerdi?
Meclis-i meşayih kimlerden oluşuyordu?
Bir tekke nasıl teftiş edilirdi?
Tekkeye şeyh atamalarındaki rolü neydi?
Meclis-i Meşayih’in kurulması ile arzu edilen ve beklenen netice hasıl oldu mu?
İstanbul dışındaki tekkelerle münasebetler nasıl yürütülüyordu?
Meclis-i Meşayih’ten sonra tekkelerin durumu ne oldu?

ismailgulec.net