Ahmet Murat, “İnsanlığın ortak eseri"

Soru: İsmail Hakkı Bursevi’nin şerhini diğerlerinden ayıran başlıca özellikler nelerdir? Bir de bir sıralama yapmak istesek- eğer böyle bir şey doğru olursa- bu şerh diğer Mesnevi şerhleri içinde ilk kaça girer?

 İ. G:  Her şeyden önce şunu belirteyim, İsmail Hakkı Bursevî Mesnevî’nin tamamını şerh etmedi. Sadece birinci cildin ilk yedi yüz kırk sekiz beytini şerh etti. Dolayısıyla diğer şerhlerle mukayese etmek doğru olmaz. İsmail Hakkı Bursevî’nin şerhi daha çok tevhid nokta-ı nazarından yazıldığını düşündüğümüzde genel tasavvuf felsefesi dairesi içinde değerlendirilebilir. Bu açıdan bakıldığında Bursevî’de Mevlana bir Mevlevî değil, bir âşık-ı billah ve ehl-i tevhid bir mutasavvıftır. Mesnevi şerhleri arasında bir sıralama yapmanın doğru olmadığını, her şerhin kendine göre bir farklılığı olduğunu, sıralamanın okuyucuların eserden beklentilerine göre değişebileceğini belirterek sorunuzu cevaplamış olayım. 

Soru:  Yazar eserine neden Rûhü’l-Mesnevi ( Mesnevi’nin Ruhu) gibi iddialı bir isim koymuş? Gerçekten bu eserin Mesnevi’nin ruhu olma özelliği var mı? 

İ. G: Aslında bu isim iddialı bir isim değil. Eskilerin adetleri böyle. Bugün bize iddialı gibi geliyor. Eserin adı tam da Mevlana’nın Mesnevî’sine verdiği isimle yakından ilgili. Nasıl Mevlana eserine Mağz-ı Kuran, yani Kur’nın Özü adını veriyorsa, Bursevî’de eserine Mesnevî’nin ruhu, özü anlamına gelebilecek isimler verebiliyor. Bunun kendine göre sebepleri var. Bunu da eserinde belirtiyor. Bununla beraber eserin adının bu açıklamanın paralelinde bir iddiasının olduğu da düşünülebilir. 

Soru: Bu kitap Mevlana ve İsmail Hakkı Bursevi gibi, ilim ve düşünce geleneğimizin iki yıldızını buluşturan eserlerden biri. Bu yönüyle bu kitabı bizler heyecan verici bir keşif gibi karşılıyoruz. Şöyle bir şeyi merak ediyoruz: Eserde Mevlana mı yoksa Bursevi mi baskın?

İ.G: Ben teşekkür ederim.